Słownik pojęć

Abandonware – co to jest?

w tym krótkim wpisie dowiesz się czym jest abandonware

Abandonware – definicja pojęcia

Abandonware (z ang. abandon – porzucić oraz software – oprogramowanie) to termin określający oprogramowanie, którego producent lub dystrybutor przestał wspierać, aktualizować i oficjalnie sprzedawać. Najczęściej dotyczy to gier komputerowych i programów użytkowych sprzed kilkunastu lub kilkudziesięciu lat.

Warto zaznaczyć, że abandonware nie jest terminem prawnym, lecz zwyczajowym. Status ten nie oznacza, że oprogramowanie przeszło do domeny publicznej – w świetle prawa autorskiego niemal zawsze ktoś nadal posiada do niego prawa, nawet jeśli firma-matka już nie istnieje.

Dlaczego oprogramowanie staje się abandonware?

Istnieje kilka kluczowych powodów, dla których dany produkt trafia do tej kategorii:

• Upadłość producenta: Firma odpowiedzialna za program przestała istnieć, a jej majątek (w tym prawa autorskie) nie został jasno przejęty lub „utknął” w skomplikowanych procesach prawnych.
• Nieopłacalność: Koszt utrzymania serwerów, wsparcia technicznego czy dostosowania kodu do nowych systemów operacyjnych przewyższa potencjalne zyski ze sprzedaży.
• Brak kompatybilności: Oprogramowanie zostało napisane na architektury, które nie są już rozwijane (np. system DOS czy wczesne wersje Windows).

Status prawny a etyka

Z punktu widzenia prawa, pobieranie abandonware z nieoficjalnych źródeł jest zazwyczaj formą piractwa, ponieważ prawa autorskie wygasają dopiero po wielu dekadach (w Polsce zazwyczaj 70 lat po śmierci twórcy lub od pierwszego rozpowszechnienia).

W praktyce jednak właściciele praw rzadko ścigają użytkowników abandonware. Dla wielu marek udostępnienie starych wersji kodu za darmo to element budowania PR-u i pielęgnowania nostalgii u starszych klientów, co może zachęcić ich do zakupu nowych części danej serii gier.

Abandonware w marketingu i biznesie

Dla współczesnych marketerów zjawisko to jest dowodem na siłę tzw. nostalgia marketingu. Sukces serwisów takich jak GOG.com (dawniej Good Old Games) pokazał, że istnieje ogromny rynek na legalne „odświeżanie” abandonware. Firmy, które dbają o swoje stare portfolio, zyskują lojalność wielopokoleniowej społeczności.

Ciekawostki o Abandonware

• Problemy z właścicielami: Istnieją tzw. „gry-sieroty” (orphan works), do których nikt nie przyznaje się do praw własności. Przykładowo, przez lata sytuacja prawna kultowej gry No One Lives Forever była tak zagmatwana (prawa rozproszone między Warner Bros, Activision i Disney), że żadna z firm nie mogła wydać reedycji, bojąc się pozwu od pozostałych.
• Muzea cyfrowe: Istnieją organizacje, takie jak The Internet Archive, które archiwizują abandonware w celach historycznych i edukacyjnych, udostępniając stare programy do uruchomienia bezpośrednio w przeglądarce za pomocą emulatorów.